เรื่องภายใน · บทความจากคลิป

วิธีเอาชนะพระพุทธเจ้า

มีวิธีเดียวที่จะชนะได้ คือพิสูจน์ให้ได้ว่าท่านพูดผิด แค่เรื่องเดียวก็พอ ลองเอาคำสอนสี่ข้อไปเทียบกับงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ แล้วดูว่าเจอจุดผิดตรงไหน

อ่านราว 2 นาที · มีคลิปให้ดูประกอบ · อ้างอิง 10 แหล่ง

มีวิธีเดียวที่จะเอาชนะพระพุทธเจ้าได้ คือพิสูจน์ให้ได้ว่าท่านพูดผิด แค่เรื่องเดียวก็พอ

กติกาของบทความนี้คือ ไม่เถียงเรื่องความเชื่อ เลือกเฉพาะเรื่องที่เอาไปตรวจกับวิทยาศาสตร์ได้

ข้อแรก ทุกอย่างไม่เที่ยง

ท่านสอนว่าทุกอย่างไม่เที่ยง เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา 1 งานวิจัยปี 2021 ประเมินว่าร่างกายเราผลัดเซลล์ใหม่วันละราว 330,000 ล้านเซลล์ 2 ตัวเราเมื่อวานกับวันนี้ จึงไม่ใช่ชุดเดิมเป๊ะๆ ข้อนี้ยังหาจุดผิดไม่เจอ

ข้อสอง ร่างกายไม่ใช่ตัวตน

ท่านสอนว่าร่างกายไม่ใช่ตัวตน เพราะถ้าเป็นตัวเราจริง เราคงสั่งได้ว่า "จงเป็นอย่างนี้ อย่าเป็นอย่างนั้น" 3

นักประสาทวิทยาลองหาห้องควบคุมของตัวตนในสมอง แต่ที่พบคือหลายบริเวณทำงานร่วมกันเป็นเครือข่าย 4 ไม่ใช่จุดเดียวที่มีใครนั่งสั่งการ

ภาพวาดเซลล์สมองของซานเตียโก รามอน อี กาฮาล
ภาพวาดเซลล์สมองโดยซานเตียโก รามอน อี กาฮาลSantiago Ramón y Cajal / Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ)

ข้อสาม ไม่มีอะไรเปลี่ยนเร็วเท่าจิต

ท่านบอกว่า ไม่เห็นสิ่งใดเปลี่ยนเร็วเท่าจิต 5 งานวิจัยหลายชิ้นเสนอว่า การรับรู้ของเราทำงานเป็นจังหวะ ราว 7 ถึง 10 รอบต่อวินาที 6

ข้อสี่ ฝึกสติเพื่อลดทุกข์

ท่านให้ฝึกสติเพื่อลดทุกข์ในใจ การรวมงานวิจัย 47 ชิ้น ผู้เข้าร่วมกว่า 3,500 คน พบว่าการฝึกสติช่วยลดความกังวล ซึมเศร้า และความเจ็บปวดได้ในระดับเล็กถึงปานกลาง 7 ไม่ใช่ยาวิเศษ แต่ก็ไม่ใช่เรื่องเพ้อฝัน

พระพุทธรูปปางลีลา สมัยสุโขทัย
พระพุทธรูปสำริดปางลีลา ศิลปะสุโขทัยHiart / Wikimedia Commons (CC0)
ร่างกายผลัดเซลล์ใหม่ทุกวัน
ร่างกายผลัดเซลล์ใหม่ทุกวัน
ตามหาห้องควบคุมในสมอง
ตามหาห้องควบคุมในสมอง
ใบไม้ในกำมือ กับใบไม้ทั้งป่า
ใบไม้ในกำมือ กับใบไม้ทั้งป่า

ฉากจากคลิป · ภาพหุ่นเงาวาดขึ้นใหม่ ไม่ใช่ภาพจริง

จุดผิดที่หาเจอ

ถ้าอยากหาจุดผิดจริงๆ ก็มีอยู่ ไตรภูมิพระร่วง หนังสือสมัยสุโขทัย เล่าว่าจักรวาลมีเขาพระสุเมรุเป็นศูนย์กลาง 8 ซึ่งไม่ตรงกับดาราศาสตร์เลย

จิตรกรรมฝาผนังเขาพระสุเมรุ วัดสระเกศ
จิตรกรรมฝาผนังเขาพระสุเมรุ วัดสระเกศ กรุงเทพฯภาพ: Heinrich Damm / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

แต่ในพระสูตร ท่านเคยกำใบไม้ขึ้นมาหนึ่งกำ แล้วบอกว่าสิ่งที่ท่านรู้มีมากเหมือนใบไม้ทั้งป่า ที่สอนนั้นแค่กำมือเดียว คือเรื่องทุกข์ เหตุของทุกข์ ความดับทุกข์ และทางไปสู่ความดับทุกข์ 9

ใบโพธิ์
ใบโพธิ์ภาพ: Craig Franklin / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0 AU)

และเรื่องที่ท่านตั้งใจสอนนี่แหละ ยิ่งวิทยาศาสตร์ก้าวหน้า ก็ยิ่งเห็นว่าหลายข้อสอดคล้องกับสิ่งที่ค้นพบ

คนที่ชวนให้ตรวจสอบ

ที่หักมุมที่สุด คนที่ชวนให้เราตรวจสอบก็คือพระพุทธเจ้าเอง ในกาลามสูตร ท่านบอกว่า อย่าเชื่อเพราะเขาเล่ามา อย่าเชื่อเพราะมีในคัมภีร์ และอย่าเชื่อเพราะคนนี้เป็นครูของเรา ให้รู้ด้วยตัวเอง 10

เพราะฉะนั้นถ้าอยากชนะพระพุทธเจ้า ท่านเปิดประตูไว้ให้แล้ว ลองตรวจในใจตัวเองสักครั้งว่า ความอยากที่ไม่เคยพอ ทำให้คุณทุกข์จริงไหม

ชวนคิด ชวนคุย

อ่านจบแล้ว ลองถามตัวเองดู

  1. ถ้าลองตรวจในใจตัวเองจริงๆ ความอยากที่ไม่เคยพอทำให้คุณทุกข์จริงไหม
  2. ในสี่ข้อนี้ ข้อไหนที่คุณคิดว่าน่าจะหาจุดผิดได้มากที่สุด เพราะอะไร
  3. มีคำสอนไหนที่คุณเชื่อเพราะมีคนบอกต่อกันมา แต่ยังไม่เคยลองพิสูจน์ด้วยตัวเอง

แหล่งอ้างอิง

  1. ธรรมบท 277: สพฺเพ สงฺขารา อนิจฺจา สังขารทั้งปวงไม่เที่ยง
  2. Sender & Milo (2021) The distribution of cellular turnover in the human body, Nature Medicine 27:45-48 pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33432173/
  3. อนัตตลักขณสูตร (SN 22.59) suttacentral.net/sn22.59/en/sujato
  4. Northoff et al. (2006) การประมวลผลเรื่องตัวเราในสมอง, NeuroImage 31:440-57 pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16466680/
  5. อังคุตตรนิกาย เอกนิบาต (AN 1.48): ไม่เห็นสิ่งใดเปลี่ยนเร็วเท่าจิต
  6. VanRullen (2016) Perceptual Cycles, Trends in Cognitive Sciences 20:723-735 pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27567317/
  7. Goyal et al. (2014) การฝึกสติกับความเครียด รวม 47 งานวิจัย, JAMA Internal Medicine 174(3):357-68 pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24395196/
  8. วิกิพีเดีย: ไตรภูมิพระร่วง th.wikipedia.org/wiki/ไตรภูมิพระร่วง
  9. สีสปาสูตร (SN 56.31): ใบไม้ในกำมือ accesstoinsight.org/tipitaka/sn/sn56/sn56.031.than.html
  10. กาลามสูตร (AN 3.65) accesstoinsight.org/tipitaka/an/an03/an03.065.than.html

บทความนี้เรียบเรียงจากบทของคลิป ข้อมูลทุกข้อมาจากแหล่งข้างบน ส่วนที่เป็นความเห็นหรือการตีความของรายการ เขียนบอกไว้ในเนื้อเรื่อง