เราอยู่ในโลกแมทริกซ์ไหม

เคยมีนักฟิสิกส์คิดวิธีตรวจจริงๆ ว่าโลกนี้เป็นโปรแกรมจำลองหรือเปล่า แล้วผลเป็นยังไง บทความนี้ขอเล่าเรื่องโลกแมทริกซ์ แบบไม่หลอกกัน

ความคิดที่เก่ากว่าหนัง

ความคิดนี้เก่ากว่าหนังมาก จวงจื่อฝันว่าเป็นผีเสื้อ ตื่นมาแล้วสงสัยว่าตัวเองคือคนที่ฝันว่าเป็นผีเสื้อ หรือผีเสื้อที่กำลังฝันว่าเป็นคน ¹

ปี 2003 นักปรัชญา นิค บอสตรอม เปลี่ยนความฝันนั้นเป็นเหตุผล ถ้าอารยธรรมไหนจำลองจิตได้ และจำลองเยอะมาก คนในโลกจำลองจะมีมากกว่าคนในโลกจริง แต่เขาก็เปิดทางไว้ว่า อาจไม่มีใครไปถึงขั้นนั้น หรือไปถึงแต่ไม่ทำ ¹²

ฝั่งฟิสิกส์ มีอะไรแปลกๆ ไหม

การทดลองช่องคู่ ยิงอิเล็กตรอนทีละตัวผ่านช่องสองช่อง กลับเกิดลายแถบเหมือนคลื่นที่ซ้อนกัน แต่พอติดเครื่องตรวจว่ามันผ่านช่องไหน ลายนั้นหายไป ³ หลายคลิปเลยเล่าว่าโลกเรนเดอร์เฉพาะตอนมีคนมอง เหมือนเกม

แล้วความยาวพลังค์ล่ะ เล็กกว่าโปรตอนราว 10²⁰ เท่า ⁴ คนชอบเปรียบว่ามันคือพิกเซลของจักรวาล แต่นั่นเป็นแค่การเปรียบเทียบ นักฟิสิกส์ยังไม่รู้ว่าอวกาศมีหน่วยเล็กที่สุดจริงไหม

ที่น่าตื่นเต้นที่สุดคือ ปี 2012 นักฟิสิกส์สามคนเสนอวิธีตรวจ ถ้าจักรวาลถูกคำนวณบนตาราง รังสีคอสมิกพลังงานสูงสุดอาจเผยร่องรอยของตารางนั้น ⁵

จนถึงวันนี้ ยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าโลกเป็นโปรแกรมจำลอง ¹

ฉากจากคลิป · ภาพหุ่นเงาวาดขึ้นใหม่ ไม่ใช่ภาพจริง

โลกจำลองที่ยืนยันแล้ว

แต่มีโลกจำลองอีกแบบที่วิทยาศาสตร์ยืนยันแล้ว และอยู่ใกล้กว่าที่คิด ตาแต่ละข้างมีจุดบอด ตรงที่เส้นประสาทตาออกไป แต่เราไม่เคยเห็นรูโหว่ เพราะสมองเติมภาพให้เอง ⁶

นักประสาทวิทยา อนิล เสท เรียกการรับรู้ว่า "ภาพหลอนที่ถูกควบคุม" สมองเดาโลกข้างนอก แล้วใช้ประสาทสัมผัสคอยแก้คำเดา ⁷ พูดง่ายๆ โลกที่คุณเห็นอยู่ตอนนี้ คือแบบจำลองที่สมองสร้างขึ้น

ตรงที่ทุกข์เข้ามา

คำพูดเดียวกัน คนหนึ่งฟังแล้วเฉยๆ อีกคนเจ็บไปทั้งคืน เพราะแต่ละคนรันโลกจำลองคนละเวอร์ชัน ถ้าเชื่อว่าภาพในหัวคือความจริงทั้งหมด แล้วยึดไว้แน่น เราก็ติดอยู่ในแมทริกซ์ของตัวเอง

ไม่ว่าจักรวาลจะเป็นโปรแกรมหรือไม่ ทุกข์ก็เกิดตรงใจที่ยึดอยู่ดี การตื่นจากแมทริกซ์อาจไม่ต้องกินยาเม็ดแดง แค่รู้ทันว่าตอนนี้ใจกำลังสร้างเรื่องอะไรอยู่