เขาพระสุเมรุ พระพุทธเจ้าพูดจริงไหม

ภูเขามหึมาตั้งอยู่กลางจักรวาล มีทะเลและภูเขาล้อมเป็นชั้นๆ ภาพเขาพระสุเมรุที่คุ้นจากจิตรกรรมไทย ชวนให้เกิดคำถามว่า เรื่องนี้มาจากไหน และพระพุทธเจ้าเคยตรัสถึงจริงหรือ

ย้อนกลับไปเปิดพระสูตร

สัตตสุริยสูตรกล่าวถึงภูเขาชื่อสิเนรุ และบรรยายขนาดที่ใหญ่โตมาก จึงกล่าวไม่ได้ว่าเรื่องเขาสิเนรุเพิ่งถูกแต่งขึ้นในสมัยสุโขทัย ¹ ส่วนไตรภูมิกถาเป็นงานเรียบเรียงที่อ้างคัมภีร์รุ่นก่อนหน้าไว้ด้วย ²

ภาพในหัวกับคำในคัมภีร์

คลิปชวนแยกข้อความที่อ่านได้จากพระสูตร ออกจากภาพที่ศิลปินถ่ายทอดตามคติจักรวาลวิทยา การเปิดต้นฉบับช่วยให้เห็นว่ารายละเอียดใดอยู่ตรงไหน และอะไรเป็นคำอธิบายเพิ่มเติมของคนรุ่นหลัง

ภูเขาที่ถูกเล่าให้เห็นความไม่เที่ยง

ในพระสูตรเดียวกัน เรื่องดำเนินไปถึงดวงอาทิตย์ที่เพิ่มขึ้น กระทั่งแผ่นดินและเขาสิเนรุลุกไหม้ ประเด็นที่ย้ำตลอดเรื่องคือสังขารไม่เที่ยงและไม่มั่นคง ¹

สำหรับตอนนี้ คำถามจึงมีทั้งเรื่องแหล่งที่มา และวิธีที่เราใช้ตัดสินความเชื่อของตัวเอง ก่อนเชื่อหรือปฏิเสธ เราได้อ่านสิ่งที่ต้นฉบับกล่าวจริงๆ แล้วหรือยัง