วัดพนัญเชิง กับปริศนาน้ำวน

ใต้แม่น้ำหน้าวัดแห่งหนึ่งในอยุธยา เคยมีคนงมเจอสมอเรือ ถ้วยชามจีนเก่า และโครงกระดูกคน ¹ ที่นั่นคือวัดพนัญเชิง ตรงจุดที่แม่น้ำสองสายมาชนกันพอดี

จุดที่แม่น้ำสองสายมาชนกัน

แม่น้ำป่าสักไหลลงมาบรรจบกับแม่น้ำเจ้าพระยาตรงหน้าวัด คนเรือเรียกตรงนี้ว่า "สามแยก" เพราะน้ำมาจากหลายทาง แล้วหมุนวนอยู่ตรงกลาง คนแถวนั้นเรียกกันว่า น้ำวนบางกะจะ ¹

ที่น่าสนใจคือ วัดนี้เก่ากว่ากรุงศรีอยุธยาเสียอีก พงศาวดารกรุงเก่าบอกว่า หลวงพ่อโตองค์ใหญ่ในวิหาร สร้างเมื่อ พ.ศ. 1867 ก่อนตั้งกรุงศรีอยุธยาใน พ.ศ. 1893 ถึง 26 ปี ²⁵ คนไทยเชื้อสายจีนเรียกท่านว่า ซำปอกง ²

ตำนานพระนางสร้อยดอกหมาก

วัดนี้ยังมีตำนานที่เล่าต่อกันมาหลายร้อยปี ว่ามีเจ้าหญิงจากเมืองจีนชื่อพระนางสร้อยดอกหมาก ล่องเรือมาเพื่ออภิเษกกับกษัตริย์ แต่พอมาถึง พระนางน้อยพระทัยที่พระสวามีไม่เสด็จมารับเอง ตำนานเล่าว่าพระนางสิ้นพระชนม์ที่ปากน้ำแถวนี้ จึงมีการสร้างวัดและศาลไว้เป็นอนุสรณ์ ที่คนยังมากราบไหว้จนทุกวันนี้ ²

ฉากจากคลิป · ภาพหุ่นเงาวาดขึ้นใหม่ ไม่ใช่ภาพจริง

น้ำวนที่มีบันทึกจริง

ตำนานเป็นเรื่องหนึ่ง แต่เรื่องน้ำวนมีบันทึกจริง อาจารย์มานิต วัลลิโภดม นักโบราณคดี บันทึกไว้ว่าลำน้ำหน้าวัดเป็น "วังวนเชี่ยวจัด" และพระยาโบราณราชธานินทร์เคยทดลองปล่อยไม้ไผ่ลงไปในวังวน ไม้ถูกดูดจมหายไป แล้วไปโผล่อีกทีที่หัวเกาะเรียน ¹

นักวิชาการสันนิษฐานว่า เรือค้าขายสมัยก่อนคงล่มตรงนี้บ่อย เพราะใต้น้ำแถวนี้มีคนงมเจอเครื่องถ้วยจีนสมัยราชวงศ์หมิง หม้อไหสมัยอยุธยา สมอเรือขนาดใหญ่ และโครงกระดูกคน ¹

คำเล่า กับอันตรายที่มีอยู่จริง

พอเวลาผ่านไป เรื่องเล่าก็เริ่มต่อเติม คนเล่ากันว่าวังน้ำตรงนี้ไม่เคยปล่อยให้ปีไหนเงียบ ต้องมีใครมาสังเวยทุกปี

สิ่งที่มีอยู่จริงคือ น้ำตรงนี้อันตรายจริงๆ นายท้ายเรือที่วิ่งเส้นนี้บอกว่าหน้าวัดพนัญเชิงเป็นจุดอันตรายที่สุด ก้นแม่น้ำเป็นแอ่งลึกราว 14 ถึง 20 เมตร น้ำไหลวนแรง โดยเฉพาะหน้าน้ำหลาก พลาดนิดเดียวเรือทั้งลำก็คุมไม่อยู่ ³

เมื่อปี 2564 ยังมีเรือลากจูงล่มตรงนี้และมีคนสูญหาย ³ ครอบครัวต้องทำพิธีขอขมาแม่คงคา ขอให้ช่วยเปิดทางให้เจอคนที่หายไป ⁴ ขอให้ทุกคนที่จากไป ไปสู่ที่สงบ

อาถรรพ์ที่แท้จริง

ถ้าถามทอล์คปลดทุกข์ว่าอาถรรพ์ที่น่ากลัวที่สุดของที่นี่คืออะไร คำตอบอาจไม่ใช่ผีหรือคำสาป แต่เป็นแม่น้ำสองสายที่ชนกันมาหลายร้อยปี แล้วไม่เคยหยุดหมุนเลย

ครั้งหน้าถ้าได้ไปไหว้หลวงพ่อโต ลองหันไปมองน้ำหน้าวัดสักครู่ แล้วถามตัวเองว่า ถ้าเป็นคนเรือเมื่อหลายร้อยปีก่อน จะกล้าล่องผ่านตรงนี้ไหม